Bàn về chủ nghĩa tư bản đang lên tại Trung Quốc

Tiến sĩ Arthur Waldron, giáo sư Khoa Quan hệ Quốc tế tại Đại học Pennsylvania (Ảnh cung cấp bởi tiến sĩ Arthur Waldron)

Đầu máy kinh tế mạnh mẽ tại Trung Quốc đang tiếp tục làm dấy lên những cuộc tranh luận về ảnh hưởng của nó đối với thế giới. Trong tháng cuối của cuộc hội Đàm Mỹ-Trung, Tổng thống Barack Obama nói rằng quan hệ giữa Mỹ với Trung Quốc “sẽ hình thành thế kỷ 21.”

James P. Muldoon Jr., một Ủy viên cao cấp của Trung tâm Chuyển đổi và Lãnh đạo Toàn cầu thuộc Đại học Rutgers đã đưa ra quan điểm của ông về Trung Quốc và sự ảnh hưởng của nước này với sự hình thành thế kỷ mới như thế nào. Ông đã có bài phát biểu tại một diễn đàn mới đây “Trung Quốc: Hàm ý về một trật tự thế giới mới” được tổ chức tại Đại học Drexel, Philadelphia.

Thế kỷ mới, theo Muldoon, là thế kỷ của châu Á hay Thái Bình Dương. Muldoon tin rằng Mỹ sẽ mất đi địa vị lãnh đạo quyền lực thế giới vào tay châu Á. Ông nói rằng châu Á đang giành được quyền lực, cả về kinh tế và chính trị, trong khi Mỹ đang suy đồi về đạo đức và thiếu xương sống để trở thành một quốc gia dẫn đầu.

So sánh giữa Tổng sản phẩm quốc nội cao của Trung Quốc với nền kinh tế trì trệ của phương Tây, Muldoon lập luận rằng hệ thống kiểm soát của nhà nước Trung Quốc đang hoạt động còn nền kinh tế tự do của phương Tây đã dừng hoạt động.

Một nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhưng ‘không lành mạnh’

“Đây là một luận điểm sai lầm,” lời của tiến sĩ Arthur Waldron, giáo sư khoa Quan hệ Quốc tế tại Đại học Pennsylvania. Ông đã từng phục vụ trong các ban của Freedom House và Quỹ Jamestown. Giáo sư Waldron là cố vấn cho Bộ Quốc phòng và Văn phòng của Cục Tình báo quốc gia. Ông thường điều trần trước Quốc hội.

Theo giáo sư Waldron, có ba vấn đề đối với nền kinh tế Trung Quốc:

1) Phụ thuộc nặng nề vào xuất khẩu: Đóng góp 39,7% vào GDP của Trung Quốc chính là xuất khẩu – Trung Quốc trở thành nền kinh tế lớn nhất phụ thuộc vào xuất khẩu ra nước ngoài.

2) Cầu nội địa cực kỳ thấp: Mức tiêu dùng cá nhân của Trung Quốc là 35% vào năm 2007, so với 70% của Mỹ và 56% của Nhật.

3) Chi tiêu khổng lồ của chính phủ: 55% GDP của Trung Quốc được dành cho chi tiêu của chính phủ và đầu tư vào những dự án hạ tầng lớn, chẳng hạn như đường xá, nhà cửa. Con số này lớn gấp hơn hai lần Mỹ (20%).

Giáo sư Waldron cho rằng những dự án lớn của chính phủ thường không sinh lợi. Chính phủ Trung Quốc chỉ đơn giản là lấy tiền tiết kiệm của người dân đem đi đầu tư xây dựng những dự án lớn nhằm tự đánh bóng chế độ.

“Đây không phải là một nền kinh tế lành mạnh,” ông kết luận.

Tiến sĩ Jason Ma, một nhà phân tích gốc Hoa, người thường xuất hiện trên chương trình bình luận của Đài truyền hình Tân Đường Nhân nói rằng động cơ của nền kinh tế tăng trưởng nhanh tại Trung Quốc nằm ở hàng triệu công nhân di cư. “Khoảng 80% dân số Trung Quốc sống tại các vùng nông thôn – gọi là ‘dân quê’. Đa số họ sống dưới mức nghèo khổ. Họ thiếu việc làm để kiếm tiền và nuôi gia đình. Hàng triệu người trong số họ phải tới thành phố để kiếm việc trong các công trường, nhà máy với điều kiện lao động thô sơ.”

Tiến sĩ Ma cho rằng công nhân di cư là lực lượng lao động rẻ nhất, lớn nhất và hiệu quả nhất trên thế giới; họ giống như những cỗ máy làm việc không ngừng nghỉ của Trung Quốc – ngoài 3 bữa ăn và ngủ trong vài giờ, họ không có gì khác để làm – họ không có gia đình và bạn bè ở thành phố. Ngoài những nhu yếu phẩm, họ không tiêu tiền hay tiêu dùng gì khác.

Tiến sĩ Ma đã chỉ ra rằng những công nhân di cư chính là người hùng thầm lặng đằng sau ‘phép lạ’ kinh tế tại Trung Quốc. Họ cũng giải thích được lượng cầu nội địa cực kỳ thấp (tiêu dùng cá nhân) trong GDP của Trung Quốc.

Hồ sơ của người công nhân xây dựng Trung Quốc Wei Zhongwen đã giành được giải thưởng Pulitzer năm 2007 của Tạp chỉ Phố Wall về Phóng sự Quốc tế. Theo ông Paul E. Steiger, tổng biên tập Tạp chỉ Phố Wall, câu chuyện của anh Wei là “câu chuyện của hai triệu lao động di cư Trung Quốc đằng sau sự chuẩn bị rầm rộ cho Thế vận hội 2008 của Bắc Kinh. Đây là câu chuyện bị tước đoạt giống như Dickens đã mô tả, và đã nhận được những phản hồi mạnh mẽ cũng như đóng góp từ độc giả trên khắp thế giới.”

Chính phủ Trung Quốc – Hiệu quả hay yếu kém?

Sự kiểm soát khéo léo của Chính phủ Trung Quốc đối với nền kinh tế đã tạo ra nhiều dự án đầu tư lớn. Tiến sĩ Ma nói rằng thật dễ cho người ngoài cuộc thấy được sự “hiệu quả” của Chính phủ Trung Quốc, thay vì sự đau khổ của người dân Trung Quốc. Lấy ví dụ, để thực hiện dự án Đập Tam Hiệp, Chính phủ đã thu hồi đất đai của nông dân, đuổi hàng chục ngàn người khỏi nhà của họ và di dời họ mà không có hoặc rất ít đền bù. Tiến sĩ Ma nói rằng sự ‘hiệu quả’ theo kiểu như vậy sẽ không bao giờ xảy ra với Chính phủ tại các xã hội dân chủ.

Chính phủ Trung Quốc cũng rất ‘hiệu quả’ trong việc giải quyết khiếu nại và kiến nghị từ những người công nhân và nông dân đau khổ cũng như dàn xếp những cuộc biểu tình của những nhà hoạt động dân quyền – Đảng chỉ cần gửi quân đội đi và đàn áp họ. Vào năm 2004, 90.000 nông dân tại tỉnh Tứ Xuyên, do thất vọng trước đáp ứng ít ỏi của Chính phủ với kiến nghị của họ về nạn chiếm dụng đất đai cho dự án đập nước, đã tổ chức một cuộc biểu tình. Chính phủ đã gửi đi 10.000 binh sĩ bán quân sự để giải quyết vấn đề. Các biện pháp an ninh này không khác nhiều so với vụ thảm sát trên quảng trường Thiên An Môn 20 năm về trước. Trong nhiều thập kỷ, Chính phủ Trung Quốc đã duy trì thành công một xã hội “ổn định” và “hài hòa” – điều cần thiết cho Đảng duy trì sự tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc.

Trong bài phản biện quan điểm tháng gần đây nhất của Tạp chí Phố Wall , Bộ trưởng Ngân khố Hoa Kỳ, ông Timothy F. Geithner và Ngoại trưởng Hillary Clinton là hai đồng tác giả cùng bày tỏ quan điểm về quan hệ Mỹ-Trung. Bài viết kết thúc bằng một câu nói nổi tiếng của người Trung Quốc: “Khi các bạn đang ở trên cùng một chiếc thuyền, các bạn cần phải qua sông một cách hòa bình với nhau.”

Tiến sĩ Ma nói: “Với 58 triệu người Trung Quốc lắc lư trên con thuyền của Đảng Cộng sản Trung Quốc (http://quitccp.org), sẽ là khôn ngoan nếu biết dừng lại trước khi nhảy lên chiếc thuyền.”

“Nước không chỉ làm một con thuyền lướt đi mà nó cũng có thể nhấn chìm con thuyền,” là một câu nói nổi tiếng của Hoàng đế Đường Thái Tông (599 – 649 sau Công nguyên). Triều đại của ông là đỉnh cao của sự thịnh vượng về kinh tế, chính trị, văn hóa và nghệ thuật trong lịch sử Trung Quốc. Một cách tương tự, mối quan hệ giữa người dân và chính phủ cũng giống như nước với thuyền. Người dân (nước) có thể làm chính phủ (chiếc thuyền) lướt đi và cũng có thể ‘nhấn chìm’ chính phủ.

Tác giả: Pamela Tsai
(Theo The Epoch Times)

Đọc bản gốc tiếng Anh tại đây.