Bà Xu Pei nói về quá khứ, hiện tại của Trung Quốc và văn hóa Trung Hoa

Thi sĩ Xu Pei. Bà sống tại Đức và viết các tác phẩm về thế giới quan, Trung Quốc và nhân đạo của bà (Đại Kỷ Nguyên)

Thiên Mục

Mọi người đều có
Phần đông không ý thức được sự tồn tại của nó.
Phụ nữ Ấn Độ thường tô một chấm son trên trán tại nơi đó.
Những ai khai mở được Thiên Mục có thể nhìn thấy các vật, người và sự việc nơi thời-không khác;
Người ta gọi họ là người có thần nhãn hoặc nhà tiên tri.

Thi sĩ Trung hoa bà Xu Pei, với bộ tập mới 50 bài thơ của bà, cố gắng đưa mọi người đến gần hơn thế giới quan và tập tục của người Trung Quốc. Bà đưa ra bài thơ Thiên Mục nói trên để làm ví dụ.

Trong một cuộc phỏng vấn với Thời báo Đại Kỷ Nguyên, bà Xu giải thích rằng các tác phẩm thơ ca của bà nói về cả Trung Quốc xưa và nay. Bà nói nền tảng các tác phẩm thơ ca của bà đi theo sự phát triển của xã hội, văn hóa và chính trị nơi đất nước quê hương của bà. Bà chỉ trích rất nhiều các bài báo tô vẽ Trung Quốc ngày nay, và bà tự xem như có bổn phận để cố gắng, qua các bài thơ của bà, nói lên sự hiểu biết của bà về tình hình chân thực tại Trung Quốc.

Đại Kỷ Nguyên tiếng Đức: Bà đặt tên cho tập thơ mới bằng tiếng Đức của bà là ‘Thiên Mục’. Nó nghe thật huyền bí. Một nữ thi sĩ Trung Hoa tha hương viết bằng tiếng Đức; điều này khiến người ta phải tò mò. Thưa bà, bà muốn cho các đọc giả của bà được gì qua tập thơ này?

Bà Xu: “Thiên Mục” là tập thơ thứ năm của tôi, và là một cố gắng của tôi để cho các đọc giả được làm quen với các phong tục, văn hóa truyền thống và thế giới quan của người Trung Quốc. Tôi đã cố gắng làm như vậy với các tập thơ trước, như là “Người phụ nữ tuyết”. Tôi thường lấy các ví dụ nơi các Đạo gia hoặc văn nhân Phật giáo ở Trung Quốc xưa. Ví dụ, Lý Bạch là một Đạo sĩ, và Đỗ Phủ là một Phật tử. Thi văn của họ cũng đã được dịch ra tiếng Đức, nhưng cách chọn từ và dịch bởi những người Tây phương chuyên về văn học Trung Quốc đã dẫn đến sự mất mát phân nửa ý nghĩa của các bài thơ của họ.

Đầu thế kỷ vừa qua đã có sự mất mát của nền văn hóa Trung Quốc dựa trên Phật giáo, Đạo giáo và Khổng giáo. Sự tiêu hủy của nền văn hóa cổ xưa này đã xảy ra vì ảnh hưởng của phe trí thức cánh tả, của Mác, Lê-nin, Stalin, và của Đảng Cộng sản Trung Quốc. Là một phụ nữ Trung quốc sinh ra trong thời Cách mạng Văn hóa dưới chế độ cộng sản Trung Quốc, tôi không được may mắn biết nhiều về nền văn hóa truyền thống Trung Hoa của chúng tôi. Chỉ trong khi học đại học tại Đức, tôi mới được giới thiệu văn hóa Trung Quốc truyền thống và biết được sự tàn ác của cộng sản.

Kinh nghiệm này đã thúc đẩy tôi mang văn hóa truyền thống Trung Quốc đến với các đọc giả, và như vậy phản kháng lại chế độ cộng sản.

Đại Kỷ Nguyên tiếng Đức: “Thiên Mục” nói đến lòng từ tâm. Nghe giống như một quan niệm của Thiên chúa giáo.

Bà Xu: Lòng từ tâm nghe qua như là từ văn hóa Thiên chúa giáo. Nhưng quan niệm đó cũng có hiện hữu trong văn hóa Trung Quốc, nó được dịch đúng ra là “nhân ái”, với “ái” có nghĩa là yêu thương.

”Nhân” nghĩa là thiện lành, và “ái” nghĩa là yêu thương. “Nhân” là nguyên tắc đứng đầu trong năm nguyên tắc Khổng Tử là Nhân, Nghĩa, Lễ, Trí, Tín; theo tiếng Đức, đó là thiện lành, đạo đức, lễ phép, trí tuệ và lương thiện, cũng cùng nguyên lý với Nhân đạo, và người ta phải sống theo các điều này. Tôi dùng quan niệm thiện lành để diễn tả cùng một ý nghĩa. Dù tôi đã sống tại Tây phương từ 1988, văn hóa Trung Quốc đã ảnh hưởng tôi, và tôi muốn chỉ ra những sự trùng hợp giữa hai nền văn hóa.

Đại Kỷ Nguyên tiếng Đức: Một nhà văn, nhà thơ và chuyên gia về Trung Quốc người Đức, ông Wolfgang Kubin đã nói như sau trong một cuộc phỏng vấn gần đây với Thời báo Đại Kỷ Nguyên; ông nói rằng “Đọc giả tại Trung Quốc đặt rất nhiều kỳ vọng vào các tác giả Trung Quốc. Họ chờ đợi những câu trả lời cho các câu hỏi căn bản của đời người mà chưa thấy xuất hiện”. Bà nhìn xã hội Đức như thế nào? Có tồn tại một sự tò mò như vậy không – để phân biệt điều gì các tác giả phải nói và viết?”

Bà Xu: Trong truyền thống Trung Quốc, các nhà viết văn cũng đóng một vai trò như là nhà truyền giáo tại Tây phương, diễn đạt sư tranh đấu trong đời sống của người dân. Nhưng hệ thống cộng sản tại Trung Quốc đã tiêu hủy cái sự chọn lựa truyền thống này. Các tác giả Trung Quốc hiện nay là lý thuyết gia cộng sản và đã bị làm cho khiếp hãi bởi chế độ. Làm sao họ có thể đóng vai trò đó được? Tôi rất buồn phải nói lên điều này từ phương xa và không thể trực tiếp liên lạc với dân chúng Trung Quốc lục địa. Cũng may là còn có mạng Internet, một phương tiện cho phép người dân Trung Quốc đọc các bài văn của tôi, dù điều đó có nghĩa là họ phải vượt qua được sự phong tỏa Internet của cộng sản. Đời sống của tôi như là một thi sĩ tại Đức rất hứng thú vì tôi có thể hưởng sự tự do mà tôi sẽ không có tại Trung Quốc đỏ. Viết tức là một lời kêu gọi, và tôi viết ra cho dù là có đọc giả hay không. Rất may là có những người tại Đức đi tìm hiểu về đời sống, và các bài thơ của tôi có thể dùng như những gợi ý.

Đại Kỷ Nguyên tiếng Đức: Ông Kubin tuyên bố rằng các bài viết hiện nay đăng tại Trung Quốc là vô giá trị, đó là một câu nói khá nặng nề đối với các tác giả hiện nay; “Hình như người ta có thể nói lên tư tưởng của mình, nhưng không thể viết nó xuống.”

Bà Xu: Sự độc tài cộng sản cấm sự thông tin chân thực và tư tưởng tự do. Người dân bị thiếu đi căn bản để sáng tạo, khiến cho các tác giả Trung Quốc lục địa hiện nay trở thành nạn nhân của chế độ. Tuy nhiên, các tác giả Trung Quốc sống lưu vong đã sáng tác ra những tác phẩm rất tốt; ví dụ, như “Cuộc đời của Mao” của Chang Jung. Người đoạt giải thưởng Nobel Gao Xinguan đã liệt kê đời sống và sự đau khổ của các tác giả Trung Quốc dưới chế độ Đỏ. Cũng có nhiều tác phẩm hay khác mà chưa được dịch sang tiếng Đức.

Đại Kỷ Nguyên tiếng Đức: Trang web của bà có một đề mục với những bài về Thế Vận Hội Bắc Kinh 2008. Theo bà, thế vận hội không có đóng góp một ‘Trung Quốc cởi mở’ nào cả. Tại sao?

Bà Xu: Tôi rất quen thuộc với lịch sử Quốc Xã và Cộng sản. Đó là lý do tại sao tôi đã nêu tên Heinrich Mann làm ví dụ, để tẩy chay thế vận hội. Hitler đã sử dụng sai Thế Vận hội 1936 để che đậy những sự tàn ác của y. Trung Quốc đang cố gắng, một mặt lừa gạt người dân thế giới để họ nhìn xem cái bề ngoài huy hoàng của một phép màu kinh tế để nó thu hút được càng nhiều sự đầu tư của Tây phương, trong khi một mặt khác thì toàn sự kiện không gì khác hơn là để củng cố quyền lực căn bản của chế độ, trong khi để cho dân chúng nhìn thấy một màn dàn cảnh. Từ khi phong trào dân chủ và thảm sát Thiên an Môn 1989 đến nay, chế độ đã cố điều động đám đông dân chúng bằng sự kêu gọi giả dối lòng ái quốc của họ. Leni Riefenstahl đã giúp Hitler lừa gạt cả thế giới lúc bấy giờ, và chế độ Đỏ là đang làm giống y như vậy qua Zhang Yimou và những người khác, là kéo màn che lên mắt người ta. Có ai mà có thể hy vọng một ‘Trung Quốc cởi mở’ khi mà tự do thông tin và tự do tín ngưỡng là không tồn tại?

(Theo The Epoch Times)

Đọc bản gốc tiếng Anh tại đây.