Cuộc khủng hoảng của Trung Quốc tại Tây Tạng và Tân Cương

Bắc Kinh tin rằng đầu tư là giải pháp

Một người đàn ông Tây Tạng (bên tay trái) trong bộ trang phục truyền thống đang xem đội lính bán quân sự Trung Quốc được trang bị chống bạo động hành quân dọc các con phố tại Guomaying, cao nguyên Tây Tạng. (Frederic J. Brown/AFP/Getty Images)

Trong khi những người phụ trách công tác tuyên truyền đang làm việc để đầu độc đất nước bằng hình ảnh một “xã hội hài hòa” theo chỉ thị của lãnh đạo đảng Hồ Cẩm Đào, các cuộc nổi dậy thường xuyên nổ ra ở các tỉnh dân tộc thiểu số miền Tây Trung Quốc Tây Tạng và Tân Cương đã vạch trần sự dối trá, làm cho các quan chức phải lúng túng.

Trên thực tế, các xung đột xã hội ngày càng tăng ở miền Tây đã đẩy sự ổn định bấp bênh của Trung Quốc đến mức giới hạn.

Báo chí nhà nước Trung Quốc đưa tin rằng một cuộc biểu tình ở Tây Tạng ngày 14 tháng 3 năm 2008 đã khiến 13 người thiệt mạng và gậy thiệt hại kinh tế 200 triệu nhân dân tệ (khoảng 29 triệu đô-la Mỹ). Trong 9 tháng sau đó, nhiều cuộc biểu tình khác đã nổ ra ở Tây Tạng và các vùng lân cận.

Ở tỉnh Tân Cương nằm kế bên cũng đã xảy ra các cuộc biểu tình trên đường phố ở cấp độ còn lớn hơn tại thủ phủ Urumqi hôm 5 tháng 7 năm 2009. Bắc Kinh đưa tin có 175 người chết, nhưng những người Duy Ngô Nhĩ tại hải ngoại nói rằng ít nhất 1.500 người đã thiệt mạng trong cuộc đụng độ. Lúc đó, chính quyền Trung Quốc đã cắt đứt các dịch vụ điện thoại và mạng Internet ở tỉnh này và cố gắng cô lập tỉnh khỏi sự chú ý của dư luận.

Không còn nghi ngờ gì nữa, Bắc Kinh rất lo ngại về tình hình tại hai tỉnh chiếm tới khoảng một phần ba tổng lãnh thổ Trung Quốc này.

Ngày 18 tháng 1, Hội nghị về vấn đề Tây Tạng lần thứ năm đã được chính quyền trung ương tổ chức ở Bắc Kinh, và là hội nghị lớn nhất từ trước tới nay. Cùng lúc đó, Bắc Kinh công bố kế hoạch tổ chức Hội nghị Trung ương về Tân Cương lần thứ nhất.

Bắc Kinh: Tăng đầu tư sẽ giải quyết được khủng hoảng

Khi những người Tây Tạng và Duy Ngô Nhĩ biểu tình phản đối sự phân biệt đối xử và bất công đối với các dân tộc thiểu số, Bắc Kinh đã diễn giải các cuộc biểu tình này như là ‘triệu chứng’ của vấn đề kinh tế và nhấn mạnh rằng giải pháp nằm ở sự phát triển kinh tế.

Hai nhà lãnh đạo chế độ, Hồ Cẩm Đào và Ôn Gia Bảo đã nhắc lại rằng trọng điểm trong tương lai ở hai tỉnh này sẽ là kinh tế và giáo dục. Theo Bắc Kinh, tăng cường đầu tư sẽ là lối thoát cho cuộc khủng hoảng ở miền Tây.

Bắc Kinh gọi chiến lược tại Tây Tạng là “sự phát triển nhảy vọt.” Mục đích là để đưa Tây Tạng nhảy vọt từ một “xã hội nô lệ” sang  một ‘xã hội xã hội chủ nghĩa’. Hiệp Tiểu Văn, cựu Trưởng Ban Tôn giáo Nhà nước là người rất quen thuộc với chính sách này.

Trong một bài viết về vấn đề Tây Tạng, ông Hiệp nói rằng chiến lược mới để cai trị Tây Tạng là “ngăn chặn sự phát triển của các tu viện.” Ông Hiệp cũng viết rằng người Tây Tạng vẫn còn rất “sơ khai” và rằng các tu viện có ảnh hưởng quá mạnh mẽ đối với con người trong các vấn đề chính trị, xã hội, và văn hóa. Bằng cách trấn áp các tu viện, ông Hiệp nói, chính quyền dự định sẽ làm giảm bớt tầm ảnh hưởng của Đạt Lại Đạt Ma.

Một quan chức Tây Tạng, đề nghị được giấu tên, nói với Tuần báo Kỷ nguyên mới rằng: “Đây là chiến lược của Bắc Kinh trong hai thập kỷ qua. Không có gì thay đổi cả.”

Nhưng nhiều nhà phân tích không tin rằng sự phát triển kinh tế có thể giải quyết được vấn đề. Ông Dilshat Reshit, người phát ngôn của Đại hội Duy Ngô Nhĩ Toàn cầu nói rằng những người Duy Ngô Nhĩ không được hưởng lợi nhiều từ sự tăng trưởng kinh tế ở Tân Cương trong hai thập kỷ qua, và họ đã bị tước quyền kiểm soát nền kinh tế địa phương của chính mình.

Ông nói rằng các nỗ lực kinh tế sẽ không giúp được gì bởi gốc rễ của vấn đề ở Tân Cương là sự đàn áp sắc tộc, tôn giáo, văn hóa và chính trị.

“Chính quyền Trung Quốc đã cố gắng lừa dối thế giới bên ngoài bằng việc tập trung vào kinh tế để che đậy những vấn đề trong các lĩnh vực chính trị và tôn giáo,” ông Reshit nói. Ông cũng chỉ ra rằng sự tăng trưởng kinh tế vừa qua đã đi kèm với việc siết chặt kiểm soát chính trị.

Các dữ liệu dường như ủng hộ lập luận của ông Reshit. Cho đến năm 2008, Tân Cương vẫn duy trì mức tăng trưởng hàng năm khoảng 10% trong hơn 10 năm. Nhưng nền kinh tế của tỉnh chủ yếu do hai tổ chức chi phối: ngành công nghiệp dầu mỏ và Quân đoàn Xây dựng và Sản xuất Tân Cương. Các tổ chức này chiếm gần 70% GDP của Tân Cương năm 2008 (420 tỉ nhân dân tệ, tương đương 61,5 tỉ đô-la Mỹ). Cả hai tổ chức đều do người Hán, dân tộc chiếm đa số ở Trung Quốc, chi phối. Chỉ dưới 1% trong tổng số 40.000 nhân viên của Cơ quan Quản lý Dầu mỏ Tân Cương là người Duy Ngô Nhĩ.

Ngành công nghiệp dầu mỏ đóng góp hơn 60% cho nền kinh tế của Tân Cương. Mặc dù Tân Cương là một trong những tỉnh sản xuất dầu mỏ lớn nhất Trung Quốc, giá khí đốt ở đây vẫn cao hơn ở Thượng Hải. Một người dân Urumqi phàn nàn rằng Bắc Kinh đã hy sinh Tân Cương để có lợi cho một Thượng Hải giàu có hơn nhiều.

Quân đoàn Sản xuất và Xây dựng là một tổ chức bán quân sự của chính phủ, gồm có 2,5 triệu người. Nó chiếm khoảng 40% đất canh tác của Tân Cương, và hưởng độc quyền sản xuất cả vải bông lẫn hàng dệt may.

“Vấn đề kinh tế ở Tân Cương là một vấn đề về nhập cư. Khuyến khích sự tăng trưởng kinh tế có nghĩa là khuyến khích thêm người Hán tới Tân Cương,” ông Reshit nói. “Cuối cùng là những người ở bên ngoài sẽ được hưởng lợi từ việc gia tăng đầu tư kinh tế.”

Ở Tây Tạng, Bắc Kinh đã đầu tư 90 tỉ nhân dân tệ (tương đương 13 tỉ đô-la Mỹ) từ năm 2001 đến năm 2005, gấp 6,5 lần GDP của Tây Tạng năm 2001, và thu nhập bình quân đầu người khoảng 32.000 nhân dân tệ (tương đương 4.683 đô-la Mỹ). Nhưng khoản đầu tư khổng lồ này đã không ngăn được cuộc biểu tình quy mô lớn năm 2008.

Sự cần thiết của việc bảo tồn nền văn hóa

“Chúng tôi, những người Tây Tạng không theo đuổi một mức sống cao hay nhiều tiền hơn, mà là sự tồn tại và phát triển của chủng tộc Tây Tạng,” quan chức chính phủ lưu vong Ghangkar nói. Ông tin rằng sự tồn tại của nền văn hóa Phật giáo Tây Tạng là rất cần thiết cho người dân.

Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) mặt khác, chú trọng vào kinh tế và đàn áp Phật giáo. “Trên thực tế, họ đang cố gắng mua sự tiêu vong của nền văn hóa chúng tôi bằng tiền,” ông Ghangkar nói. Ông tin rằng những người Tây Tạng sẽ không chấp nhận những điều khoản này.

Chính sách mới của Bắc Kinh bao gồm tăng cường giáo dục mẫu giáo miễn phí, giáo dục và chăm sóc y tế miễn phí cho trẻ em từ tuổi cắp sách đến trường cho tới phổ thông, điều trị y tế miễn phí cho dân du mục và tăng mức trợ cấp sinh hoạt. Chính sách này không chỉ được thực hiện ở khu tự trị mà trên toàn vùng Tây Tạng.

Cách tiếp cận của chế độ ở Tân Cương thì hơi khác một chút. Theo Đài phát thanh Châu Á Tự do đưa tin, Bắc Kinh đang gấp rút đưa các học sinh Duy Ngô Nhĩ tới các tỉnh khác.

Một giáo viên ở Urumqi nói rằng các trường phổ thông trung học và phổ thông cơ sở ở Trung Quốc đại lục sẵn sàng tiếp nhận các học sinh Tân Cương hàng năm. “Kết quả là những người trẻ tuổi rời Tân Cương đến đại lục, nơi họ sẽ ở lại hẳn sau khi học xong. Dân số [Tân Cương] vì thế sẽ ngày càng giảm đi. Số lượng các lớp học của học sinh Tân Cương tại đại lục ngày càng tăng thêm mỗi năm – bắt đầu với con số 700 và hiện giờ đã lên tới 5.000. Năm nay con số ước tính còn cao hơn.”

Người giáo viên này nói rằng 80% số học sinh trong các lớp học ở đại lục này là người Duy Ngô Nhĩ, người Hồi và các dân tộc thiểu số khác chiếm 20% còn lại. Họ tìm việc ở đại lục sau khi học xong. “Chính phủ có mục đích [ngầm] của họ — và dân số Duy Ngô Nhĩ sẽ dần dần giảm xuống,” người giáo viên nói.

Những lớp học ở đại lục này là kết quả của một chính sách được đưa ra từ năm 2000. Mục đích được tuyên bố là để cung cấp một nền giáo dục tốt hơn cho các học sinh dân tộc thiểu số ở Tân Cương. Các học sinh có kết quả học tập tốt nhất được chuyển sang học ở các trường trung học mà chủ yếu là người Hán, và được ưu tiên hàng đầu có được công việc tốt, và do đó khuyến khích người Duy Ngô Nhĩ thích nghi với văn hóa Hán.

“Không có đạo Hồi có nghĩa là không có dân tộc Duy Ngô Nhĩ,” một người dân Urumqi nói. “Bắc Kinh không cho phép tôn giáo trong các học sinh để làm giảm đi ảnh hưởng của đạo Hồi đối với văn hóa Duy Ngô Nhĩ.”

Cuộc khủng hoảng ở miền Tây sẽ còn tiếp tục

Hội nghị về Tây Tạng lần thứ Năm và Hội nghị Trung ương về Tân Cương lần thứ Nhất đã không thấy vấn đề nào đối với các chính sách hiện thời của chính quyền Trung Quốc, mặc dù những người lãnh đạo chế độ nói rằng các quan chức địa phương chưa thực hiện đầy đủ chính sách này.

Các quan chức Tây Tạng ở Lhasa cảnh báo rằng việc đàn áp Phật giáo Tây Tạng sẽ thực sự làm xấu đi mối quan hệ giữa người Hán và người Tây Tạng.

Ông Wang Juntao, một nhà khoa học chính trị ở Mỹ tin rằng cách tiếp cận lấy kinh tế để trấn áp tôn giáo và văn hóa của Bắc Kinh là “Bắc Kinh đang dùng các tư tưởng vô thần của họ để giải quyết các vấn đề ở Tân Cương và Tây Tạng.” Ông nói rằng quan niệm phổ biến ở Trung Quốc đại lục là không có đức tin, không giá trị {đạo đức}, và không đạo đức, với sự thống trị tuyệt đối thông qua bạo lực và tiền bạc. Ông quả quyết là ĐCSTQ tin rằng tiền của và bạo lực có thể giải quyết bất cứ vấn đề nào.

“Tuy nhiên, cách làm này sẽ không có tác dụng với những nhóm bắt rễ sâu vào tôn giáo và văn hóa,” ông nói thêm.

Quan chức chính phủ Tây Tạng lưu vong Ghangkar cũng cảm thấy rằng văn hóa Tây Tạng là văn hóa tôn giáo, trong đó Phật giáo đóng vai trò đặc biệt. Do đó, ông nói, thật ngớ ngẩn khi ĐCSTQ nghĩ rằng họ có thể đổi lấy nó bằng tiền bạc.

Các quan chức cộng sản, nói trong tình trạng nạc danh ở Lhasa rằng ĐCSTQ cũng đã nhận ra vấn đề này. “Năm 2008, những người Tây Tạng có khẩu hiệu, ‘Đức Đạt Lai Lạt Ma vạn tuế.’” Ông nói với Tuần báo Kỷ nguyên mới rằng “chính quyền cũng đã nhận ra rằng việc bôi nhọ uy tín Đức Đạt Lai Lạt Ma sẽ chỉ kích động thêm sự phẫn nộ của người Tây Tạng.”

Ông cũng nói rằng dùng kinh tế làm mồi nhử đã không đem lại kết quả tích cực. “Hơn mười năm qua đã chứng minh rằng tham nhũng là một vấn nạn nghiêm trọng ở mọi cấp chính quyền, và vì thế dân chúng không bao giờ được hưởng lợi ích. Tất cả tiền bạc ở Bắc Kinh cũng không thể thỏa mãn lòng tham của giới quan chức.”

Ông Wang Juntao nói rằng cá nhân ông hy vọng rằng Tân Cương và Tây Tạng sẽ phát triển trong một khuôn khổ Trung Quốc rộng lớn hơn, nơi tất cả các dân tộc có thể cùng nhau giải quyết các vấn đề.

“Tuy nhiên, chính ĐCSTQ là một vấn đề lớn,” ông nói thêm. “Chúng ta không thể phớt lờ thực tế này khi cân nhắc đến tương lai của Tân Cương và Tây Tạng. Do đó, cuộc khủng hoảng ở miền Tây Trung Quốc sẽ vẫn còn tiếp diễn.”

Tác giả: Ji Da
(Theo Theepochtimes.com)

68