Hoa Kỳ, Trung Quốc trong ván cờ về nợ nần

Chuyên gia: Trung Quốc ‘thiếu linh hoạt để tạo nên bất cứ ảnh hưởng nào’

Tiến sĩ Simon Johnson, Chủ tịch Viện Chiến lược Kinh tế (Economic Strategy Institute). (Ảnh Gary Feuerberg/ The Epoch Times)

WASHINGTON—Tháng trước, Bộ Tài chính Hoa Kỳ đã tiết lộ rằng Trung Quốc đã bán một số lượng kỷ lục trái phiếu Ngân khố Mỹ hồi tháng 12, dấy lên một câu hỏi về việc liệu Trung Quốc—một trong những nước giữ số lượng lớn nhất trái phiếu của Hoa Kỳ—có thể có khả năng thay đổi vận mệnh của nền kinh tế Mỹ như thế nào.

Các nhà kinh tế đang ngày càng lo ngại về sự phụ thuộc của nước này vào Trung Quốc để cấp tiền cho khoản nợ công, và các tín hiệu gần đây của phía Trung Quốc rằng họ có thể đang chuyển dự trữ ngoại tệ của mình khỏi đồng đô-la Mỹ. Ngoài ra, Trung Quốc là nước có tiếng xấu là tích cực định giá giả cho giá trị đồng tiền của họ để duy trì sự mất cân bằng thương mại lớn với các nước phát triển.

Tiến sĩ Derek Scissors, nghiên cứu viên của tổ chức The Heritage Foundation. (Kitty Wang/ Epoch Times)

“Trung Quốc đã theo đuổi các chính sách thương mại (mercantilist) để đẩy mạnh quyền lợi của họ và tăng cường sự phụ thuộc của chúng ta vào sản xuất và vốn của họ… Trung Quốc đã vực dậy từ cuộc suy thoái toàn cầu mạnh mẽ hơn bao giờ hết, mong đợi vị thế của họ với tư cách là chủ nhà băng của Mỹ nhằm thu về một sức mạnh chính trị mới”, Michael Wessel nói trong bài phát biểu khai mạc của mình tại Ủy ban xem xét Kinh tế và An ninh Mỹ-Trung hồi tháng trước. “Chính phủ Hoa Kỳ… không thể dễ dàng tự tháo gỡ khỏi sự phụ thuộc về tài chính ngày một gia tăng vào Trung Quốc.”

Tuyên bố của ông Wessel đã đặt âm sắc chung cho cuộc điều trần, nhưng hầu hết các chuyên gia đã điều trần đều phản đối quan niệm rằng Trung Quốc là “chủ nhà băng của Mỹ.”

“Trong khi số lượng chính xác thì vẫn chưa thể biết được dựa vào những thông tin công khai, một giả thuyết hợp lý có thể đúng là Trung Quốc sở hữu gần một ngàn tỉ đô-la trái phiếu Ngân khố Hoa Kỳ”, tiến sĩ Simon Johnson, thuộc Viện Kinh tế Quốc tế Peterson (Peterson Institute for International Economics), xác nhận.

Con số một ngàn tỉ đô-la này lớn hơn 755,4 tỉ đô-la mà Bộ Tài chính Hoa Kỳ báo cáo cho tháng 12 năm 2009. Sự khác nhau này là do “Dữ liệu của Bộ Tài chính Mỹ hầu như chắc chắn [báo cáo chưa đủ] số lượng nắm giữ của Trung Quốc đối với nợ công của chính phủ chúng ta”, ông Johnson nói. Trung Quốc được cho là đang mua những chứng khoán của Hoa Kỳ thông qua trung gian như là các ngân hàng của Anh và Hồng Kông, tiến sĩ Derek Scissors thuộc tổ chức Heritage Foundation, nói.

Eswar Prasad, giáo sư kinh tế tại đại học Cornell University và tổ chức Brookings Institution, đã đặt con số cao hơn là 1,32 ngàn tỉ đô-la, hay 17%  số nợ công ròng hiện nay của Hoa Kỳ. Con số mà ông đưa ra không bao gồm các công ty có nhận vốn của chính phủ (government-sponsored enterprises – GSEs), như Fannie Mae hay Freddie Mac.

Theo ông Scissors, số lượng nắm giữ chính xác của Trung Quốc hiện chưa biết được, chủ yếu là vì cơ quan chính phủ của họ đứng ra mua trái phiếu nước ngoài–Cục Quản lý Ngoại hối Trung Quốc (State Administration of Foreign Exchange – SAFE) –có một “mối ác cảm với sự minh bạch”. Ông Scissors nói rằng SAFE muốn che giấu mức độ mà Trung Quốc đang mua các trái phiếu lãi xuất thấp của Hoa Kỳ bằng cách chuyển tiền đi qua các nước khác.

Những quan điểm gây hoang mang

Hai góc nhìn trái ngược nhau đã được bày tỏ về mối nguy hại tiềm tàng mà Trung quốc gây ra bằng cách làm cho Hoa Kỳ quá phụ thuộc vào Trung Quốc để cấp tiền cho khoản nợ công. Một số người tin rằng sự phụ thuộc của chúng ta vào Trung Quốc đã tăng đến một mức độ [báo động về] an ninh quốc gia.

Daniel Drezner, giáo sư về Chính trị Quốc tế tại trường đại học Tufts University, tại cuộc điều trần đã dẫn lời Thiếu tướng Trung Quốc Luo Yuan, người đã nói để trả đũa cho việc Hoa Kỳ bán vũ khí cho Đài Loan, rằng Trung Quốc nên trừng phạt Hoa Kỳ bằng cách bán phá giá một số trái phiếu Ngân khố [Mỹ].

Nhà kinh tế học Clyde Prestowitz, Chủ tịch Viện Chiến lược Kinh tế (Economic Strategy Institute), đã đưa ra một ví dụ lịch sử về quyền lực của chủ nợ từ cuốn “Sự thịnh suy của các cường quốc vĩ đại” của Paul Kennedy. Trong cuộc khủng hoảng kênh đào Suez năm 1956, vị tổng thống đang tức giận Eisendhower đã đe dọa sẽ bán dự trữ đồng bảng Anh của Hoa Kỳ nếu Anh không rút lui khỏi kế hoạch chiếm giữ kênh đào này. Nếu việc đó được thực hiện, nó sẽ gây ra sự sụp đổ của đồng bảng Anh. Lời đe dọa đó đã kết thúc việc chiếm giữ.

Nhận ra trò lừa bịp của Trung Quốc

Một số chuyên gia thì ít lo sợ hơn về sức mạnh của Trung Quốc và, trên thực tế, đã nhìn thấy những sự lựa chọn của Trung quốc là rất nông cạn. Ông Johnson nói quan điểm rằng việc nắm giữ lượng tiền tệ lớn của Trung Quốc sẽ đem lại cho họ quyền lực kinh tế và chính trị đối với Hoa Kỳ “là không đúng và hoàn toàn hiểu sai tình hình”.

Ba tình huống đã được thảo luận, cả ba đều đưa đến những kết quả chấp nhận được cho Hoa Kỳ. Trung Quốc có thể giảm việc mua trái phiếu chính phủ của Hoa Kỳ, ngừng việc can thiệp mạnh và bất công của họ vào thị trường đối với đồng Nhân dân tệ, hay bán tháo những trái phiếu Hoa Kỳ mà họ đang sở hữu.

Tình huống thứ nhất, Trung Quốc bị giới hạn trong các lựa chọn dự trữ ngoại tệ của họ. “Cho đến khi chính phủ Trung Quốc sẵn sàng phá bỏ sự phụ thuộc của họ vào đồng đô-la—mà không có một dấu hiệu nhỏ nào cho thấy họ sẵn sàng làm việc đó—họ buộc phải mua trái phiếu của Mỹ và thiếu khả năng linh hoạt để có bất cứ ảnh hưởng nào”, ông Scissors nói.

Mối ràng buộc khác là khả năng thanh toán, kích thước thị trường, và sự biến động. Ít có cách đầu tư nào lại ổn định và linh hoạt như trái phiếu của chính phủ Mỹ.

Ông Scissors nói rằng Trung Quốc không thể làm điều gì gây hại cho chúng ta, thay vào đó, phía Hoa Kỳ nên nhận ra trò lừa bịp của họ. Ông cho mọi người xem một biểu đồ cho thấy nhiều lên xuống của sự mua vào hàng tháng của Trung Quốc đối với trái phiếu Ngân khố Mỹ ở dạng phần trăm so với thâm hụt [ngân sách] liên bang từ tháng 10 năm 2008 đến tháng 10 năm 2009, trong khoảng từ trên 40% xuống dưới âm 20%–một khoảng xê dịch hơn 60%. Trong giai đoạn giao động cực kỳ lớn đó, tỉ lệ cầm cố cố định trong 30 năm của Hoa Kỳ vẫn giữ vững và hầu như không cho thấy có sự thay đổi nào.

Nhiều nhà kinh tế học đồng ý rằng Trung Quốc phạm tội trong việc can thiệp mạnh vào đồng tiền của họ. Ông Hindery lưu ý: “Đồng tiền của Trung Quốc đã được định giá thấp so với đồng đô-la (và đồng euro) ít nhất 25% và cao nhất là 40%”. Kết quả của việc ngừng thao túng tiền tệ của họ nhiều khả năng sẽ là sự mất giá của đồng đô-la. Theo nhận định của các chuyên gia, ngay cả một sự mất giá thực ở mức 20% sẽ nhiều khả năng gây rất ít ảnh hưởng đến sự lạm phát, và do đó, sẽ không buộc Cục Dự trữ Liên bang phải tăng tỉ lệ lãi suất.

Hơn nữa, nếu Trung Quốc bán các trái phiếu Ngân khố Mỹ nhằm làm gây tổn hại đến giá trị của đồng đô-la, thì sự mất giá của đồng đô-la sẽ trực tiếp làm giảm giá trị của trái phiếu nước ngoài mà Trung Quốc nắm giữ, dưới bất kỳ tình huống nào, cũng không gây ra bất kỳ mối đe dọa nào đối với Hoa Kỳ, ông Johnson nói.

Sự nhất trí tại buổi điều trần là rằng Trung Quốc là một kẻ thao túng tiền tệ và phải được Bộ Tài chính Hoa Kỳ dán mác như vậy trong Bản báo cáo ngày 15 tháng 4 gửi cho Hạ viện. “Sự đe dọa của Trung Quốc là sẽ phản ứng lại bằng cách bán trái phiếu ngân khố Mỹ … tệ nhất là một trò lừa bịp [và]… nên được gọi như thế”, ông Johnson nói.

Việc bán tháo hàng loạt trái phiếu ngân khố Mỹ của Trung Quốc—sự đe dọa của Thiếu tướng Trung Quốc Luo—có thể dẫn đến việc đồng đô-la bị mất giá, và sẽ gây ra ít ảnh hưởng đối với chính sách tiền tệ của Hoa Kỳ, các chuyên gia cho biết.

Một vài chuyên gia, như là Prasad, đã giữ lập trường trung gian. Ông tranh luận rằng việc Trung Quốc bán tháo một “phần lớn lượng dự trữ của họ mà chính phủ Hoa Kỳ không ghi chép lại được không chỉ là một sự hăm dọa”. Ông cũng thấy rằng cái giá mà Trung Quốc phải cho một động thái như thế đã bị “phóng đại trong công luận”.

Tác giả: Gary Feuerberg
(Theo The Epoch Times)

Xem bản tiếng Anh tại đây.