Những bài học từ Holocaust: Biến câu “Không bao giờ tái diễn” trở thành hiện thực

David Matas. (Woody Wu/AFP/Getty Images)

Trước Ngày Tưởng niệm sự tàn sát người Do Thái hôm 11 tháng 4, luật sư nhân quyền quốc tế người Canada, ông David Matas, người được đề cử giải Nobel [Hòa bình], đã giải thích về việc những bài học từ sự thảm sát người Do Thái [trong Thế chiến II] (Holocaust) có ý nghĩa đối với ông như thế nào, và cách mà ông tin chúng nên được thực hiện.

“Nói ‘Không bao giờ tái diễn’ thì thật dễ. Nhưng thực hiện lời nói đó lại không hề dễ dàng”, David Matas đã từng viết như vậy. David Matas, một luật sư nhân quyền quốc tế gốc Do Thái sống tại Canada và là người được đề cử giải Nobel [Hòa bình], đã cống hiến những nỗ lực to lớn để thực hiện những bài học từ Holocaust.

Ông Matas sinh năm 1943 tại Winnipeg, Manitoba, cũng là năm mà cỗ máy hủy diệt của Quốc xã đang hoạt động hết công suất. Từ khi còn bé, ông đã nói rằng ông thấy mình thật may mắn vì vẫn còn sống sót.

Khoảng 8 tuổi, lần đầu tiên được biết về Holocaust, ngay lập tức ông biết rằng mình muốn làm một điều gì đó về việc này, nhưng ông chưa biết làm gì.

Rất lâu sau đó, khi bước chân vào ngành luật, ông mới thấy được điều mình có thể làm để thực hiện tham vọng đã hình thành từ thời niên thiếu.

Những bài học mà Matas nói rằng ông rút ra được từ Holocaust, là sự cần thiết phải đưa những tên tội phạm chiến tranh ra công lý, sự cần thiết phải bảo vệ những người tị nạn, sự cần thiết phải cấm những tiếng nói thù hận, và sự cần thiết phải không bao giờ im lặng chấp nhận những vi phạm nhân quyền trắng trợn, dù chúng xảy ra ở bất cứ nơi nào.

Matas đã rất tích cực trên cả bốn mặt trận này.

“Holocaust sẽ không xảy ra nếu như hồi đó có một hệ thống phổ quát có hiệu lực để đưa những kẻ giết người hàng loạt ra công lý; nếu như những người tị nạn đang chạy trốn khỏi cuộc bức hại được bảo vệ, nếu như luật pháp được thực hiện một cách có hiệu lực trong việc cấm sự truyền bá lòng thù hận; và nếu như mọi người ở khắp mọi nơi đều lên án những vi phạm nhân quyền trắng trợn ở bất cứ nơi nào ngay khi nó xảy ra”, ông đã viết như vậy trong lời giới thiệu cuốn sách “Những lời nói đẫm máu: Thù ghét và  Tự do phát ngôn” của mình.

Trong khi Matas được biết đến như một người săn lùng những kẻ Quốc xã, đó không phải là vì ông tìm cách báo thù. “Tội ác sẽ sinh ra tội ác nếu như không có sự trừng phạt”, ông nói.

“Thực tế là sau Holocaust, chúng ta đã chứng kiến cuộc diệt chủng này nối tiếp cuộc diệt chủng khác – ở Campuchia, ở Rwanda, ở Sec-bia, ở Bosnia v.v…”, ông Matas nói với Thời báo Đại Kỷ nguyên. Ông tin rằng những cuộc diệt chủng nối tiếp  nhau này chính là kết quả của việc khép lại quá sớm phiên toà Nuremberg xét xử những tên tội phạm chiến tranh Quốc xã sau Thế chiến II.

“Chừng nào mà chúng ta còn miễn sự trừng phạt đối với những kẻ giết người hàng loạt, thì sẽ vẫn tiếp tục có các cuộc giết người hàng loạt”, ông nói.

Trong một cuốn sách mà ông là đồng tác giả với Susan Charendoff có tên là “Công lý bị trì hoãn” (“Justice Delayed”), xuất bản vào năm 1987, Canada được miêu tả như một “thiên đường cho tội phạm chiến tranh”. Rất nhiều tên tội phạm chiến tranh Quốc xã đã trốn chạy sang Canada và thoát khỏi bị trừng phạt. Matas tin rằng bằng việc miễn trừng phạt cho những tên tội phạm đó, Canada có thể phải chịu một phần trách nhiệm đối với các cuộc diệt chủng theo sau Holocaust.

Matas và những người khác giống như ông đã gặt  hái được một số thành công trong cuộc đấu tranh của họ. Ngày nay, đã có những đạo luật cứng rắn hơn cũng như một số vụ khởi tố thành công.

“Nhưng như thế đơn giản là vẫn chưa đủ”, Matas nói. Ông giải thích rằng hệ thống này đang hoạt động không tốt lắm, các thủ tục đang bị kéo dài, và rõ ràng là hiếm có vụ kiện nào thành công.

Nhìn chung trên toàn thế giới, Matas tin rằng đã có những thay đổi theo chiều hướng đúng đắn. “Đã có rất nhiều nỗ lực hơn nữa nhằm truy tố những tên tội phạm quốc tế”, ông nói, đưa ra ví dụ như các tòa án quốc tế đối với Rwanda, Nam Tư cũ, cũng như Tòa án Hình sự Quốc tế.

Đấu tranh chống diệt chủng

Đối với Matas, một trong những bài học quan trọng từ Holocaust là “mọi người ở khắp nơi cần phải đấu tranh chống lại các vi phạm ở bất cứ nơi nào, và đặc biệt là trong trường hợp tội ác diệt chủng.”

Matas giải thích rằng trong những trường hợp như vậy, những người tại hiện trường của tội ác không thể làm gì nhiều để cải thiện tình hình. “Họ bị áp đảo, họ bị nguy hiểm, họ chịu bất lực”, ông nói. “Những người giống như tôi ít nhất còn có thể lên tiếng mà không bị rủi ro gì.”

“Tôi đã thấy rất nhiều thay đổi trong suốt những thập kỷ qua”, ông nói, và dẫn chứng bằng chiến dịch chống lại chế độ phân biệt chủng tộc apartheid ở Nam Phi, sự sụp đổ của Bức màn sắt {mà Bức tường Béc-lin là một biểu tượng – nd}, và các chế độ độc tài quân sự ở Châu Mỹ La-tinh, mà đã trở thành các nước dân chủ. Matas đã tham gia vào các hành động nhằm cải thiện quyền con người trong tất cả các vụ này.

Các nỗ lực gần đây nhất của Matas để làm cho câu nói “không bao giờ tái diễn” trở thành hiện thực, và cũng là việc đã khiến ông được đề cử giải Nobel [Hoà bình], là công trình của ông đấu tranh chống lại việc giết hại [các học viên] Pháp Luân Công để thu lấy nội tạng của họ ở Trung Quốc.

Tháng 11 năm ngoái, ông và một cựu Thứ trưởng Ngoại giao Canada, ông David Kilgour, đã cùng viết một cuốn sách về những kết quả điều tra của họ, mang tên “Sự thu hoạch đẫm máu: Giết hại [các học viên] Pháp Luân Công để lấy nội tạng.”

“Có một cảm nhận quá ư phổ biến là những vi phạm nhân quyền là quá lớn, và ở quá xa, đến mức người ta không thể làm gì để xử lý chúng”, ông Matas nói trong một bài phát biểu thay mặt cho Hội Nhân quyền Quốc tế ở Thụy Sĩ hồi tháng Giêng vừa qua. “Chính tiếng nói của các cá nhân trên khắp thế giới mới là điều có khả năng nhất dẫn đến sự tôn trọng đối với quyền con người.”

Ben Kaminsky
(Theo The Epoch Times)

Bản tiếng Anh có tại đây.